Styczeń 2023

W styczniu 2023 do TurtleDexa dodano:

3 Filmy:
Ten pierwszy raz (Never Been Kissed)
Pinokio. Prawdziwa historia (Pinocchio A True Story)
Anime: Drawing a Revolution

4 Seriale:
Mroźna planeta II (Frozen Planet II)
Disney: Jak powstaje magia (Disney Insider)
Light & Magic
Za kulisami Pixara (Inside Pixar)

Ponadto dwie notki serialowe zostały zaktualizowane:
Poirot (Agatha Christie’s Poirot)
Flash

7 książek:
Stephen King – Mroczna Wieża IV: Czarnoksiężnik i kryształ (The Dark Tower IV: Wizard and Glass)
Mark Owens, Delia Owens – Zew Kalahari (Cry of the Kalahari)
Lawrence Watt-Evans – The turtle moves! Discworld’s story (unauthorized)
Maja Säfström – Pradawne zwierzęta i ciekawostki z ich życia (Animals of A Bygone Era)
Michael Bright – Africa: Eye to Eye with the Unknown
Dwight Holing – Incedible Journeys Amazing Animal Migrations
Jenny Broom, Katie Scott – Animalium
Nick Arnold, Tony De Saulles – Nieznośna natura (Nasty Nature)

23 reklamy:
Reklamy – Wonderful Pistachios – Wszystkie 10 w tej nowej podkategorii.

7 w kategorii „Motoryzacyjne”:
Chrysler Pacifica Hybrid
Volkswagen
Jeep Grand Cherokee 4xe/Wrangler 4xe
Kia Sportage
Honda
Fiat
Go Rving

6 w podkategori „Napoje”
V (Energetyk)
Coca-Cola
Coca-Cola
SodaStream
Tiger
Actimel

Nieznośna natura

Tytuł: Nieznośna natura
Tytuł oryginału: Nasty Nature
Autor(zy): Nick Arnold, Tony De Saulles
Tłumaczenie: Małgorzata Fabianowska
Rok wydania: 1996 (ENG), 2000 (PL)
Wydawnictwo: Scholastic (ENG), Egmont Polska (PL)

Dlaczego w bazie: Kolejny z tomów z serii „Monstrrrualna erudycja” która trafia do naszej bazy. Znalazło się w niej kilka żółwich fragmentów oraz całkiem sporo obrazków!

Dramatyczne wyprawy żółwi
Co roku zielone żółwie płyną na Wyspę Wniebowstąpienia na Atlantyku, aby złożyć tam jaja. Nikt nie wie, dlaczego właśnie tam, zwłaszcza że na wyspie czyha kilka dużych zwierząt, które mają na te żółwie wielką ochotę. Wyspa jest niewielka (9 x 13 km), a niektóre żółwie muszą przepłynąć aż 2080 kilometrów, żeby dostać się na ten skrawek lądu. Co gorsza, największa prędkość, na jaką może się zdobyć zmęczony żółw, to tylko 3 kilometry na godzinę.1

2. Żółwie jaszczurowate z Ameryki Północnej upodobały sobie cuchnące bagna i kanały ściekowe. Nie należy więc brodzić w takich miejscach (a kto by to robił!), gdyż na dnie może się czaić paskudny żółw, który lubi świeże paluszki na kolację. 2

6. W porze suchej brakuje żywności. Co będziesz jeść?
a) Inne lwy.
b) Ryby, owady, jaszczurki, myszy i żółwie.
c) Kości, zakopane wcześniej na czarną godzinę. 3

4. Orłosęp brodaty również uważa szpik za przysmak. Po-mysłowe ptaszysko zrzuca kości na skały z zawrotnej wyso-kości 80 metrów, aby pękły, co pozwoli mu dobrać się do szpiku. Podobno orłosępy robią to również z nieszczęsnymi żółwiami, bombardując przy okazji turystów. 4

4. Skoro już jesteśmy przy tym oślizgłym temacie, wspomnijmy o naszym starym przyjacielu, żółwiu jaszczurowatym, który lubi ścieki i błoto. Lubi też padlinę i potrafi ją wywęszyć z ogromnej odległości. Dlatego policja z Florydy w USA używa tych oswojonych żółwi zamiast psów do szukania ciał. Lepiej sobie nie wyobrażać, co taki policyjny żółw dostaje w nagrodę za wykrycie topielca! A skoro już mowa o truposzach…5

Wśród zwierząt zimujących we śnie są żółwie, wiewiórki, koszatki, nietoperze i niektóre węże.6

1. Terrible turtle treks
Every year green turtles swim to Ascension Island in the Atlantic Ocean to lay their eggs. No one knows why they go there but the island has few large animals that want to eat the turtles. Unfortunately the island is only 13 km by 9 km (8 by 5.6 miles) in size and some turtles have to swim 2,080 km (1,300 miles) to get there. To make matters worse the tired turtles’ top speed is only 3 km (less than 2 miles) an hour.


2. 2 Snapper turtles in eastern North America are quite at home in smelly stagnant ponds or stinking sewers. It’s a bad idea to go paddling in these places (as if you would!). Snapper turtles lurk in the shallows and they’d love nice pink toes for tea.


3. 6 In the dry season there’s little food. What do you eat?
a) Other lions
b) Fish, insects, lizards, mice and the odd tortoise.
c) Bones buried for just such an emergency.


4. 4 The bearded vulture is wild about bone marrow too. The villainous vulture drops bones from a dizzy height of 80 metres (262 feet) on to rocks until they break open. It has been rumoured to do this to unfortunate tortoises as well and even to enjoy dive-bombing mountaineers.


5. 4 While we are on this grisly subject, our old friend the snapper turtle (last seen lurking in the sewers) enjoys scoffing unwanted bodies. So keen is the turtle that the police in Florida, USA use tame snapper turtles to sniff out corpses. Imagine what the turtles might get as a treat! And talking about dead bodies…


6. Animals that hibernate include tortoises, squirrels, dormice, bats and some snakes.


Autor: XYuriTT

Animalium

Tytuł: Animalium
Autor(zy): Jenny Broom, Katie Scott
Tłumaczenie: Katarzyna Rosłan
Rok wydania: 2014 (ENG), 2016 (PL)
Wydawnictwo: Big Picture Press (ENG), Dwie Siostry (PL)

Dlaczego w bazie: Książka w bardzo dużym formacie, pzybliżająca rozmaite zwierzęta. Dwie strony poświęcone są żółwiom, na jednej jest obrazek z rozmaitymi żółwiami, na drugiej ogólny opis żółwi oraz konkretne informacje na temat tych żółwi które zostały pokazane. Ponadto w książce żółwie w formie rysunków pojawiają się w wielu innych miejscach, na stronach pomiędzy rozdziałami czy też na wewnętrznych stronach okładek.

Żółwie wodne, lądowe i terapeny

Żółwie wodne (słodkowodne i morskie), lądowe i terapeny należą do rzędu zwierząt o nazwie Testudines. Pochodzi ona z łaciny odnosi se do twardej skorupy którą mają wszyscy przedstawiciele tej grupy. W starożytnym Rzymie słowo testudo oznaczało mocną tarcze służącą żołnierzom do osłaniania się podczas bitwy. Budowa współczesnych żółwi niewiele się zmieniła w porównaniu z ich przodkami sprzed ponad 220 milionów lat. Bo żółwie pojawiły się właśnie wtedy – na długo przed wężami, jaszczurkami i krokodylami

Skorupa żółwia pełni funkcję pancerza ochronnego i jest na stałe przytwierdzonia do jego ciała – nie da się jej zdjąć ani porzucić. Żółwie lądowe mają skorupy wyższe, bardziej wypukle, a żółwie wodne – raczej płaskie. Aby schować się w pancerzu, jedne zółwie obracają głowę w bok i składają ją na przedniej nodze, inne po prostu mocno cofają gło-wę i szyję. Skorupa terapen jest wyposażona w zawiasy, dzięki którym może całkowicie się zamknąć.

Samce, by wywrzeć wrażenie na samicach, często odprawiają skomplikowane rytuały godowe. Po godach samice znoszą jaja w twardych skorupach. Od temperatury, w jakiej są one przechowywane, zależy płeć potomstwa (tak samo jest u krokodyli i nie których jaszczurek).1

Opis ilustracji

1: Żółw zielony
Chelonia mydas
Długość: 1.5 metra
Ten duży żółw morski jest zwierzięciem roślinożernym. Żywi się głównie wodorostami. Zamieszkuje tropikalne wody oceanów Atlantyckiego Spokojnego
2: Żółw malowany
Chrysemys picta belli
Długość: 25 centymetrów
Potrafi godzinami wygrzewać się na słońcu, zwłaszcza rano. Częsty widok to kilka żółwi malowanych, leżącycj jeden na drugim na kłodzie drzewa.
3: Żółw Emydoidea blandings
Długość: 20 centymetrów
Część brzuszna jego skorupy jest wyposażona w zawias, po którego zamknięciu pancerz staje się zupełnie szczelny. To żółw wszystkożerny – odżywia się między innym owocami, rybami i żabami.
4: Żółw diamentowy
Malademys tempin
Długość: 15 centymetrów
Ten łagodnie usposobiony gaturek zamieszkuje lekko zasolone laguny, bagna pływowe oraz puszczyste plaże na wschodnim wybrzeżu USA. Z powodu nadmiernego odławiania i niszczenia jego środowiska naturalnego omal nie wyginął.
5: Żółw lamparci
Geochelone pardalis
Długość: 50 centymetrów
Środowiskiem naturalnym tego dużego żółwia jest afrykańska sawanna. Na niej dożywa nawet 100 lat. Dzięki nogom zakończonym chwytliwymi pazurami sprawnie chodzi, znakomicie pływa i zadziwiająco dobrze się wspina
6: Żółw gwiaździsty
Geochelone elega
Długość: 28 centymetrów
Bardzo dobrze znosi wodę, można więc spotkać go na terenach gdzie występuje pora deszczowa. Wypukłości pancerza ułatwiają mu utrzymanie równowagi. 2

1. Turtles, Tortoises and Terrapins
Turtles are members of an order of reptiles called Testudines, which also includes tortoises and aquatic terrapins. This name refers to the hard shell that all its species possess, as a testudo in ancient Rome was a hard screen or shield that soldiers used to protect themselves. Little of the modern turtle’s anatomy has changed from its prehistoric ancestors’, who date back more than 220 million years, making turtles and tortoises more ancient than all snakes, lizards and crocodiles.
Turtles’ shells are attached to their bodies, and so their protective armour can never be taken off or left behind. Land-dwelling tortoises have higher, domed shells, whilst aquatic species have flatter shells. To hide inside their shells, some species fold their head alongside their shoulder, whilst others retract their neck and head backwards. Box turtles have a hinged bony plate that allows their shells to close completely.
Males will often perform elaborate courtship rituals to impress females, who lay shelled eggs after mating. The temperature that the eggs are kept at affects the sex of the hatchlings (a trait shared with crocodiles and some lizards).


2. Key to plate
1: Green sea turtle
Chelonia mydas
Length: 150 centimetres
This large sea turtle is a herbivore, feeding mostly on seagrasses. Populations of green sea turtles can be found in tropical waters of the Atlantic and Pacific oceans.
2: Painted turtle
Chtysemys pitta bellii
Length: 25 centimetres
Also known as the firebelly turtle. this species spends long hours basking in the sun, particularly early in the day. It is common sight to find several painted turtles piled on top of one another on a log.
ifey to plate
3: Blanding’s turtle
Emycloidea blandingii
Length: 20 centimetres
This turtle has a plastral hinge that forms a protective hatch at the front of its shell. It is omnivorous, feeding on a range of foods such as berries, fish and frogs.
4: Diamondback terrapin
Malaclemys terrapin
Length: 15 centimetres
The mild-mannered diamondback terrapin lives in brackish lagoons, tidal marshlands and sandy beaches in east-coast America. The species nearly became extinct due to over-hunting and destruction of its habitat
5: Leopard tortoise
Geoche/one pordoirs
Length: St centimetres
The leopard tortoise is a large tortoise found in savannah habitats in Africa, where it can live for up to 100 years. Its grasping toenails make A an agile walker, strong swimmer and surprisingly good climber.
6: Indian star tortoise
Geochelone elegans Length: 28 centimetres
The Indian star tortoise has a high tolerance of water, and so can be found in places that experience monsoon seasons. Its dome shape allows it to easily self-right.


Autor: XYuriTT

Incedible Journeys Amazing Animal Migrations

Tytuł: Incedible Journeys Amazing Animal Migrations
Autor(zy): Dwight Holing
Rok wydania: 2011
Wydawnictwo: Weeldon Owen

Dlaczego w bazie: Książka o migracjach zwierząt. Żółwie pojawiają się najpierw w szeregu pomniejszych wzmianek, potem zaś są całe dwie strony im poświęcone, z dużą ilością fragmentów na tychże dwóch stronach. Tu i tam są też obrazki.

Incredible Journeys is filled with such stories. Meet a bird that flies from pole to pole and back again – a yearly trip of nearly 80,000 kilometres. Follow a sea turtle hatchling, so small it would fit in your hand, as it cracks out of its egg, scrambles across a beach and catches a current that carries it across the ocean.

Conveyor belt
Turtles use Atlantic Ocean currents to carry them smoothly between far-flung feeding and nesting sites.

Jellyfish, eels and sea turtles undertake incredible journeys, too.

Ocean currents sucha s the Gulf Stream give travellers like sea turtles a lift on long migrations.

Long Lives
Sea turtles live for up to 50 years and migrate across the world’s great oceans.

Wszystkie poniższe fragmenty pochodzą z wzmiankowanych dwóch pełnych żółwi stron:

Leatherback turtle fact file
Type Sea turtle
Family Dermochelyidae
Scientific name Dermochelys coriacea
Diet Jellyfish
Average lifespan 45 years
Size Up to 2m
Weight Up to 700kg

Race winners Large flippers and a streamlined body make leatherbacks the fastest swimming sea turtle.

Riding the current
Among the oldest of all creatures, sea turtles evolved over 110 million years ago. Seven species still exist, but all are at risk of extinction. Fishing and building on beaches are part of the reason why. Sea turtles spend nearly all of their time in the water, coming ashore only briefly to lay their eggs. Catching ocean currents helps them when migrating. Some species, like the leatherback, travel across entire oceans.

Leatherback
Leatherbacks are the largest of all sea turtles and are unlike most others. Their shell is not bony but instead, is made of skin and oily flesh. Their flippers are the biggest in proportion to their overall size. The front pair can grow as long as 2.7 metres. Leatherbacks have the widest global distribution, too. They range from Norway to the tip of New Zealand. They are also the deepest divers, able to go 1,280 metres below the surface.

Cold waters An extra layer of fat helps leatherbacks keep from freezing in cold water like that of Alaska

Migration
Leatherbacks travel from cold water, where they feed, to warm-climate beaches, where they hatch. Journeys average 6,000 kilometres. One sea turtle was tracked from its nesting site in Indonesia to California – a 20,000-kilometre trip.

Global Leatherbacks roam the oceans widely, including to the waters off the Cape of Good Hope, South Africa (right).

Nesting and laying
Most sea turtle species return to lay their eggs on the same beach where they hatched years before. The female crawls to a dry part of the beach after mating and uses her front flippers to dig a shallow pit the size of her body. Then she shovels out an egg cavity using her cupped rear flippers and lays 80-120 eggs. She covers the eggs with sand when she has finished and heads back to the sea.

Hatchlings
It takes a little over a month for the eggs to hatch. The temperature beneath the sand determines which sex the hatchlings will be Temperatures warmer than 29.5°C produce females. Cooler temperatures produce males. Once the baby sea turtles break out of their shells, they waste no time heading for the safety of the water.

Sand tracks Gently sloping beaches make getting in and out of the water easier.

Darkness Turtles nest at night to help hide the eggs from predators like gulls.

Hatchlings
It takes a little over a month for the eggs to hatch. The temperature beneath the sand determines which sex the hatchlings will be. Temperatures warmer than 29.5°C produce females. Cooler temperatures produce males. Once the baby sea turtles break out of their shells, they waste no time heading for the safety of the water.

Mad dash Hatchlings must cross the beach quickly to avoid predators.

Autor: XYuriTT

Africa: Eye to Eye with the Unknown

Tytuł: Africa: Eye to Eye with the Unknown
Autor(zy): Michael Bright
Rok wydania: 2013
Wydawnictwo: Quercus

Dlaczego w bazie: Książka-dodatek do serii przyrodniczej takim samym tytule. Sporo w niej żółwich kawałków, jeden bardzo długi i kilka małych wzmianek. Plus kilka grafik, które też pokazujemy.

Pierwsze trzy kawałki to pomniejsze żółwie wzmianki:

An isolated population of Nile softshell turtle shares Turkana’s waters with the crocodiles.

The presence of the turtles however, indicates that at some stage in the past, when rainfall in the area was far greater that it is today, Turkana was connected to the Nile river system.

The turtles hang out on the shores of a large island, known as Central Island, also a favoured nesting site for crocodiles.

Następny kawałek jest najdłuższy:

EPIC RACE FOR LIFE

First a dusty head and then a pair of disproportionately large flippers push up through the sand: a turtle hatchling, no more than 7 cm (3 inches) across and a dirty grey colour, appears on the surface of the dune. Its limbs flail about wildly as it stretches and strains every tiny muscle in trying to free itself from the clinging sand. It had been incubating for two months underground, before breaking out of its leathery egg case and digging its way upwards, the danger of being buried alive never far away. It and its nest mates over a hundred of them – waited patiently just below the surface for the right moment to make the final push.

A sudden drop in temperature at sunset was the trigger. Now, in the twilight, the baby turtle finally emerges, but the pit from which it has tried to escape collapses, It’s near disaster. The turtle tumbles back down, but it’s still on top of the heap, so it scrambles over the tangle of heads and flippers of the other hatchlings and heaves itself onto the surface of the sand. The brightness of the sea in front and the darkness of the land behind the nest ensure that this tiny scrap of life heads in the right direction, but there are many obstacles blocking its route, and the youngster has the dubious distinction of being a handy bite-sized packet of protein, so there are many here taking a close interest in its first journey to the sea… in fact, its first journey anywhere.

Flotsam, washed up and dumped on the shore, becomes an insurmountable barrier, and even ripples in the sand slow down the hatchling’s dash across the beach. It must not stop, but keep on going. It has to reach the water’s edge in the shortest possible time. Its life depends on it. Its limbs are actually adapted for swimming but it’s exceptionally nimble over the sand. On dry, loose sand it moves forward by pushing against the solid wedge of sand particles that forms behind its flippers, and when it reaches the wet sand it advances by digging in with a claw on each flipper so it doesn’t slip.

All around it, other baby turtles are making the same headlong rush to the sea. They come from the many hundreds of nests dotted along the beach, but not all will make it. Pied crows swoop down and pick off any hatchlings tangled in tide-line debris, and ghost crabs intercept many of those that do get through, hauling them into their burrows in the sand before tearing them literally limb from limb. It will be a miracle if even a handful reach the ocean, for the first wave of hatchlings bears the brunt of attacks; but the sacrifice of a few hundred ensures that the following thousands have a better chance of making it to the sea.

The hatchling is a baby green sea turtle, born on the island of Mwali (Moheli) in the Comoros Archipelago. She’s a female, as are all her nest mates, their sex determined by the temperature of their nest. While the eggs were incubating, the temperature of the sand regularly rose above 29°C (84.2°F), so the entire clutch are females, Below 26°C (78.5 F) and they would have been males. It means that this little female hatchling will be out at sea until her twentieth birthday, when shell return to this same beach to deposit her first batch of eggs in the sand… that is, if she ever reaches the water’s edge. Only 30% make it this far, and the beach is only the first hazard. In the shallows there are more predators waiting and more obstacles to negotiate The hatchling swims powerfully, her head down and flippers pulling hard against the water. As she comes up for air she switches to doggy-paddling, raises her head above the surface for a quick breath, and then powers on through the surf, except that at 25 g (less than an ounce) the baby is turned over in the breaking waves and battered against the sand.
On reaching clear water beyond the surf line she surfaces for air again. It’s what the kites have been waiting for. They swoop down and scoop hatchlings from the surface, and even those hidden below are not safe. There are sharks offshore ready to intercept them on their way to deeper water. Even fewer will have made it this far, but the little female ploughs on towards the open sea, though her pace is gradually slowing, until it levels off after about twelve hours. All the while, she’s been swimming almost non-stop using the remnants of her yolk sac for energy; and she carries over ten times more yolk than she needs in her break for freedom so that she can keep going without feeding for up to fourteen days.
By that time, she’ll be swept along in the Mozambique Channel in a series of enormous anti-cyclonic eddies, each up to 300 km (186 miles) across. Where she and all the other survivors go for the next twenty years is a mystery (and only one in a thousand survives to adulthood), but wherever that might be will depend on the strength and direction of the ocean currents, especially those in the Mozambique Channel, birthplace as well of the formidable Agulhas Current.
The equatorial sun to the north powers the system, and it swirls inexorably southwards between Madagascar and the African mainland. Here, it strongly influences the climate of much of Mozambique, one factor that helps maintain an extraordinary and unexpected diversity of fauna and flora unsurpassed in much of the rest of Africa.

Trzy kolejne to podpisy do zdjęć występujących przy powyższym długim fragmencie:

Breaking out of its leathery egg case and digging its way upwards, for a baby turtle the danger of being buried alive is never far away. All around it, other babies are making the same headlong rush to the sea… but not all will make it.

When they emerge from the sand, green sea turtle hatchlings head unerringly towards the sea, but all manner of dangers are waiting for them on the beach. Most make their run at night, when fewer predators are about, but the latecomers must run the gauntlet in daylight and as a consequence the casualty figures rise.

On reaching the water, the hatchling heads for the open sea, searching for upwellings where food is concentrated. It will live in the ocean for up to five years, feeding on zooplankton and small marine creatures, before heading for sea grass meadows along the shore where, while still an immature juvenile, it becomes a herbivore.

Kolejne trzy fragmenty znów są pomniejsze:

The water and all of floating life immersed in it (including, no doubt, a certain sea turtle hatchling growing a little every minute) is propelled southwestwards at about 6 knots (6.9 mph) to the Wild Coast of South Africa.

The dwarf ground sloths of the Caribbean island arc were next, about 6,000 years ago, followed by the giant crocodiles and giant land turtles of New Caledonia and nearby islands 3,000 years ago, the gorilla-size lemurs of Madagascar 2,000 years ago and New Zealand’s giant birds – moas and the giant Haast’s eagle – by AD 1400.

Together with assistant producer Rosie Thomas and production coordinator Hannah Smith, Hugh had to ensure the dead whale (a Bryde’s whale as it happened) was made safe and then mobilise a film crew; the only problem was that Hugh was filming turtle hatchlings in the Comoros Islands.

Poniższy fragment dotyczy Mozambique’s Bazaruto Archipelago:

Five species of sea turtles haul out to nest here from October to December.

Autor: XYuriTT

Pradawne zwierzęta i ciekawostki z ich życia

Tytuł: Pradawne zwierzęta i ciekawostki z ich życia
Tytuł oryginału: Animals of A Bygone Era
Autor(zy): Maja Säfström
Tłumaczenie: Anna Jędrzejczyk
Rok wydania: 2017 (ENG), 2018 (PL)
Wydawnictwo: Ten Speed Press (ENG), Czarna Owca (PL)

Dlaczego w bazie: Żółwie pojawiają się w tej książce w formie jednego wpisu, poświęconemu gatunkowi cylindraspis vosmaeri. Pojawiają się trzy poniższe teksty (uwaga, trzeci tekst po angielsku to nasze tłumaczenie, nie mamy dostępu do oryginalnej wersji) oraz obrazek, grafika ta znalazła się także na tylnej okładce.

Miały długaśne szyje – jak ta!!!1

Żyły na wyspie Rodrigues niedaleko Madagaskaru.2

Olbrzymie żółwie z gatunku cylindraspis vosmaeri były przyjaznymi zwierzętami, które zazwyczaj trzymały się w dużych grupach.3

1. They had super-long necks like this!!


2. They lived on an island near Madagascar


3. Giant tortoises of the species cylindraspis vosmaeri were friendly animals that usually lived in large groups.


Autor: XYuriTT

The turtle moves! Discworld’s story (unauthorized)

Tytuł: The turtle moves! Discworld’s story (unauthorized)
Autor(zy): Lawrence Watt-Evans
Rok wydania: 2008
Wydawnictwo: BenBella Books

Dlaczego w bazie: Książka o książkach z serii Świat Dysku. Znaleźliśmy w niej dużo rozmaitych wzmianek, w sumie znaleźliśmy aż 26 żółwich fragmentów i przytaczamy je w naszej notce wszystkie:

Pierwsze 12 fragmentów dotyczy A’Tuina i różnych związanych z nim informacji:

The idea of a flat world carried through space by four elephants standing on the back of a gigantic turtle is absurd to begin with, but sure, I suppose you could get away with using it in one novel. Maybe two. Three if you stretched. But dozens of best-selling novels and an assortment of spin-offs?

I could invent a square world instead of a disc. Or an elephant car- tying four turtles—but that’s hardly got the same sort of appeal; the poor turtles would be forever slipping off, which would make for a very bumpy sort of world.

There’s a lot more than humor here, and what humor there is, is mostly character-based, not cheap puns and pratfalls, nor mere absurdity. Don’t let the giant turtle mislead you.

There’s no continuing plot, no planned end. The only obvious unifying feature is that all the stories take place on Discworld,*’ a gigantic rotating disc carried on the backs of four elephants, who are in turn standing on the back of a cosmic turtle named Great Atuin as she (or perhaps he) swims through space.

Well, it’s not about the elephants or the turtle. This has been the cause of some confusion among would-be readers. In all the stories to date, the elephants and turtle have never yet had a line of dialogue, or intervened in human affairs. In several stories, they’re never mentioned at all, even in passing.

* There’s also chelonium, the stuff that star turtles like Great Atuin are made of, and assorted others, but they’re less important.

OUR FIRST LOOK AT DISCWORLD came in 1983, with he publication of The Colour of Magic. The book opened with a prologue describing the Disc, introducing us to the cosmic tortoise Great Atuin, and the four giant elephants who stand upon Atuin’s back: Berilia, Tubul, Great T’phon, and Jerakeen.

He’s good at that sort of thing, and that’s on display right from the start, what with the awe-inspiring descriptions of the turtle and the elephants who, one has a suspicion, were really intended in the original myths to be metaphysical concepts, or perhaps metaphors of some sort, rather than literal ani- mals with meteor scars and hydrogen frost. One doesn’t expect to see words like “meteor” and “hydrogen” in a description of a giant turtle with a world on its back.

Another Hindu myth says that the world rests on the back of a gi- gantic tortoise. (Actually, that idea appears in several cultures, whereas the elephants are specifically from Hindu myth.) Mr. Pratchett has re- solved the apparent contradiction by suggesting that both are true—the elephants are standing on the tortoise, while the world rests upon their backs.

Here in this first two-page prologue, he manages to jam in not only a description of Great Atuin and its burden, but a brief account of the space program the kingdom of Krull has created to study the nature of their world.

Really, it cant have the same physics we do, or it wouldn’t be possible—a flat disc several thousand miles in diameter would not be stable, could not retain a breathable atmosphere, and wouldn’t gener- ally have gravity pointing the right direction. And we won’t even think about the turtle or the elephants.

“It was all very well going on about pure logic and how the universe was ruled by logic and the harmony of numbers, but the plain fact of the matter was that the Disc was manifestly traversing space on the back of a giant turtle and the gods had a habit of going round to atheists’ houses and smashing their windows.”

Kolejny fragment to wzmianka o Omie z Pomniejszych Bóstw:

He is, in fact, a one-eyed tortoise, and his once-mighty lightnings are reduced to sparks that can barely singe a heretic’s hair.

Ogólna wzmianka o żółwiach:

Ephebe is a col- lection of all the stories told about ancient Athens, cranked up to the ab- surd—elected tyrants, labyrinths, philosophers arguing about tortoises, and leaping naked from the bath shouting “Eureka!”

Dwa kolejne fragmenty są o Omie i Omnianiźmie:

Small Gods is also the source of my title. One doctrine of the Omnian church is that they live on a globe, and this talk of a disc-shaped world supported by elephants atop a gigantic turtle is nonsense—heretical, blasphemous nonsense that can get you executed.
The Omnians who dare to rebel against the church hierarchy take part of their inspiration from stories about people who have seen the edge of the world that the church says doesn’t exist; they believe that the Disc does rest on Great Atuin’s back, as described by travelers and in an Ephebian book entitled De Chelonian Mobile—‘The Turtle Moves.”

And the rebels, like Galileo, may pay lip service to the Omnian faith in public, but among themselves they remind one another, “The Turtle moves!” As John Morley said, “You have not converted a man because you have silenced him.” The truth will out in time. When the stories people live by become too far distanced from reality, they break down. Regardless of what anyone may teach, regardless of what anyone may want, the Disc does rest atop four elephants, who are standing on Great Atuin’s back.
And the Turtle moves!
If you think about it, it doesn’t really matter to your ordinary Omnian in the street that the Turtle moves, but it’s a short, catchy phrase that sums up the extent of the church’s lies. It works.

Ogólna wzmianka o żółwiach i ewolucji:

We’ve met a god of evolution, we’ve seen discussions of how natural selection has operated in producing the current faculty of Unseen University and the Disc’s remarkable crop of barbarian heroes, and we’ve had comments on the evolutionary value of tortoises learning to fly, on the survival value of stupidity in vampires, on the reproductive strategies of the phoenix, and on any number of similar subjects.

Kolejne cztery fragmenty to ponownie, A’Tuin:

118 Necessary for the creation of cosmic turtles,

Legend has it there was once a fifth,!”’ but it slipped off Great Atuin’s shell, orbited around, and smacked fatally into the Disc in what later became Uberwald.

There’s no parodic or satirical twist, just the story as it is. If not for the appearance of Mrs. Ogg and Mistress Weatherwax, and the fact that we’ve seen the Nac Mac Feegle before, this wouldn’t need to be a Discworld story at all—there’s no mention at all of Ankh-Morpork or any of the other familiar lands, noth- ing involving cosmic turtles or gigantic elephants, no trolls or dwarfs. This could have been set in Sussex, or Terry Pratchett’s adopted home county of Wiltshire, with only the most trivial of changes.

As I said right at the beginning, in my first introduction, this whole world-on-a-turtle thing should’ve only been good for a couple of books, three at the outside.

Dwa następne fragmenty to znów Om:

Other popular deities include Offler the Crocodile-Headed God, the ichor-drip- ping Lovecraftian monstrosity Bel-Shamharoth, the sea-god Dagon, the wine-god Bibulous, Bast, Nuggan, Anoia, and of course Om, who spent virtually all of Small Gods in the shape of a small tortoise.

Likewise, in Small Gods, the Omnian church is an oppressive, imperialist, totalitarian force—but Om himself is trapped in the form of a small tortoise, unheard by even his own priests, until Brutha saves him.

Żółwie w kontekście filozofi:

All the theoretical musings of the ancient Greeks are consid- ered by the Ephebians, but do not remain mere theorizing; instead, ar- rows and tortoises and bathtubs are brought out to test each hypothesis, but somehow fail to resolve many of the arguments.

Dwa ostatnie fragmenty ponownie o A’Tuinie:

In Small Gods, the rebels in Omnia take “The Turtle moves!” as their rallying cry. Now, we know they’re right, Great Atuin does indeed move, but does it really matter? How does the Turtle’s existence and movement affect anyone?

Its not important that the Disc is atop a cosmic turtle; what’s important is that the Church says it isn’t.

Autor: XYuriTT

Zew Kalahari

Tytuł: Zew Kalahari
Tytuł oryginału: Cry of the Kalahari
Autor(zy): Mark Owens, Delia Owens
Tłumaczenie: Maciejka Mazan
Rok wydania: 1984 (ENG), 2021(PL)
Wydawnictwo: Robert Hartnoll Limited (ENG), Świat Książki (PL)

Dlaczego w bazie: Książka podróżnicza o tytułowej pustyni. Znalazły się w niej trzy różne żółwie fragmenty. Wszystkie trzy to porównania:

Od miesięcy byliśmy w ciągłym ruchu. Dźwigaliśmy nasz dobytek ze sobą wszędzie, dokąd jechaliśmy, i zaczęliśmy się czuć jak żółwie z metalową skorupą.1

Były to te same lwice i ich dorastające potomstwo, które często widywaliśmy. Wcześniej, gdy odwiedzały obóz, zawsze nieopodal stał samochód; teraz czułam się bezbronna jak żółw bez skorupy.2

Odkąd mieliśmy samolot do dyspozycji, skończyły się czasy, gdy pełzaliśmy jak żółwie, powoli wlokąc metalową skorupę land rovera.3

1. On the move for months, lugging our shelter with us wherever we went, we had begun to feel like a turtle with a steel shell.


2. It was the same lionesses and their adolescent young we had often seen. But on the other occasions when hey had visited camp, the truck had always been nearby; now I felt as vulnerable as a turtle without a shell.


3. With Echo Whisky Golf, the days were gone when we groveled like turtles, slowly dragging the the metal shell of our Land Cruiser laboratory and home wherever we went.


Źródło: Mossar, Opracował: XYuriTT

Czarnoksiężnik i kryształ

Tytuł: Mroczna Wieża IV: Czarnoksiężnik i kryształ
Tytuł oryginału: The Dark Tower IV: Wizard and Glass
Autor(zy): Stephen King
Tłumaczenie: Krzysztof Sokołowski
Rok wydania: 1997 (ENG), 2002 (PL)
Wydawnictwo: Donald M. Grant (ENG), Albatros (PL)

Dlaczego w bazie: Czwarty tom serii Mroczna Wieża, ze sporą ilością żółwich fragmentów. Poniżej przytaczamy wszystkie:

Pierwszy przypadek to wzmianka w formie porównania:

Pociąg jechał teraz przez góry, które wcześniej widzieli na horyzoncie: ołowianoszare szczyty pędziły ku nim jak wicher, a potem zostawały w tyle, odsłaniając jałowe doliny, w których pełzały chrząszcze wielkości żółwi morskich.1

Ponownie, żółwie użyte jako porównanie:

Miasteczko Candleton, choć zrujnowane i zatrute promieniowaniem, nie było bynajmniej martwe. Po wielu, wielu stuleciach wciąż kołatało się w nim życie: życie żuków wielkości żółwi, ptaków przypominających miniaturowe, zdeformowane smoki, i kilku zataczających się robotów, wchodzących i wychodzących z walących się budynków, niczym żywe trupy z nierdzewnej stali, zgrzytających stawami i nieprzytomnie mrugających atomowymi oczami.2

Wzmianka o żukożółwiach:

Stojąca na miejskim placu fontanna pękła na dwie części, plując nie wodą, lecz kurzem, wężami, zmutowanymi skorpionami i kilkoma kręcącymi się w kółko żukami-żółwiami.3

Dziwny przypadek, żółwi wierszyk tylko w polskiej wersji, zdaje się, że coś poszło nie tak w tłumaczeniu:

Jeden z nich reklamował koncerty Sex Pistols (trasa reunion, co wydało mu się strasznie śmieszne, Pistolsi bowiem byli akurat tą grupą, która nigdy nie miała się zebrać po rozłamie), inny komika Adama Sandlera, o którym do tej pory nie słyszał, jeszcze inny film Rzemiosło, o nastoletnich czarownicach. Obok, wypisany stłumionym różem, widniał następujący wiersz:
Spójrzcie na Żółwia o ogromnej skorupie!
Co na swych plecach całą Ziemię niesie.
Jeśli chcesz pójść i włączyć się do zabawy,
Idź tam, gdzie wiedzie Promień łaskawy.4

Żółw w nazwie lokalizacji:

Według informacji zapisanych na tej tablicy dwie firmy — Mills Construction i Sombra Real Estate — miały wspólnie wybudować w tym miejscu luksusowe osiedle Turtle Bay. Kiedy? WKRÓTCE POCZĄTEK PRAC, obiecywały.5

Żółw w nazwie sklepu:

Był tu sklep wielobranżowy Niedźwiedź i Żółw, w którym, z rozkazu Kompanii Vi Castis, górnikom nie wolno było robić zakupów, sklep kompanii, w którym oprócz kopaczy nikt zakupów nie robił, oraz więzienie i ratusz, mieszczące się pod jednym dachem; przed nimi zaś stał młyn, szubienica oraz sześć hałaśliwych barów, każdy następny gorszy i bardziej niebezpieczny od poprzedniego.6

Wzmianka o totemie żółwia, jednego ze strażników Mrocznej Wieży:

Nagle przestała myśleć… i przestała czuć w rękach ciężar pudła z zakupami, wyrwanego jej równie mocnymi co zręcznymi dłońmi. Krzyknęła chrapliwie. Osłoniła oczy przed słońcem i zobaczyła Eldreda Jonasa, uroczo uśmiechniętego, stojącego między totemami Niedźwiedzia i Żółwia. Włosy, długie, siwe i, w jej opinii, piękne, opadały mu na ramiona.7

Nawiązanie do żółwiej powolności:

Gdyby chciał, Sheemie byłby w domu pań Delgado dwie godziny temu, wracał jednak z Coos w żółwim tempie. List, który wsadził sobie za koszulę, ciążył mu jak kamień. Takie to było straszne, takie straszne! Nawet myśleć o tym nie potrafił, bo myślenie źle mu szło, ano tak.8

Wielki Żółw jako powiedzenie:

Na Wielkiego Żółwia — szepnął Reynolds, uderzając się trzykrotnie w grdykę. Panicznie bał się wścieklizny.
— Wielki Żółw na nic ci się nie zda, jeśli kryształ zawładnie tobą — stwierdził ponuro Latigo i zwrócił się do Jonasa.9

Znów, żółw tylko w polskiej wersji, wygląda na to, że tłumacz się pomylił „turkey” z „turtle”.

Pettie żyła. Ubrana w poplamioną nocną koszulę (można powiedzieć, kombinezon roboczy) stała na ścieżce prowadzącej do wygódki za budynkiem, złożywszy ręce nad obwisłym biustem, poniżej żółwich fałd na szyi.10

Ponownie, żółw jako zawołanie:

— Obudź się, sai! Wstawaj! W imię Żółwia i Niedźwiedzia, obudź się!11

Nietypowo, w dwóch kolejnych fragmentach żółw, strażnik Mrocznej Wieży, zabiera głos:

Wtem, niespodziewanie, Roland poznaje ten głos. Jest to głos Żółwia.
Patrzy przed siebie i widzi jaskrawe, złotobłękitne światło, przebijające mrok Jądra Gromu. Zaledwie zdołał je zauważyć, wylatuje z ciemności, jakby wylęgał się z jaja; stworzenie wreszcie narodzone.
— Światło! Niech się stanie światło!
krzyczy głos Żółwia; Roland, bojący się ślepoty, zasłania oczy dłońmi i patrzy przez palce.12

— Zabijesz wszystko i wszystkich, których kochasz, mówi głos Żółwia, głos okrutny tym razem, twardy. — A Wieża pozostanie dla ciebie zamknięta.
Rewolwerowiec wciąga powietrze w płuca, zbiera całą swą siłę; gdy wykrzykuje Żółwiowi odpowiedź, czyni to w imieniu pokoleń, których krew płynie w jego żyłach.
— NIE! NIE POZWOLĘ! GDY PRZYBĘDĘ TAM W CIELE, NIE POZWOLĘ! PRZYSIĘGAM NA IMIĘ OJCA: NIE POZWOLĘ!13

1. They were now flying through the mountain-range they had seen on the horizon: iron-gray peaks rushed toward them at suicidal speed, then fell away to disclose sterile valleys where gigantic beetles crawled about like landlocked turtles.


2. The town of Candleton was a poisoned and irradiated ruin, but not dead; after all the centuries it still twitched with tenebrous life—trundling beetles the size of turtles, birds that looked like small, misshapen dragonlets, a few stumbling robots that passed in and out of the rotten build ings like stainless steel zombies, their joints squalling, their nuclear eyes flickering.


3. In the town square, the Candleton Fountain split in two, spilling out not water but only dust, snakes, mutie scorpions, and a few of the blindly trundling turtle-beetles.


4. On the fence there were handbills—one for the Sex Pistols (a reunion tour, according to the poster, and Eddie thought that was pretty funny— the Pistols was one group that was never going to get back together), one for a comic, Adam Sandier, that Eddie had never heard of, one for a movie called The Craft, about teenage witches. Beyond that one, written in letters the dusky pink of summer roses, was this:
See the BEAR of fearsome size!
All the WORLD’S within his eyes.
TIME grows thin, the past’s a riddle;
The TOWER awaits you in the middle.


5. According to the sign, two outfits—Mills Construction and Sombra Real Estate—were going to combine on something called Turtle Bay Condominiums, said condos to be erected on this very spot. When? COMING SOON was all the sign had to say in that regard.


6. There was the Bear and Turtle Mercantile & Sundrie Items, where miners were forbidden by the Vi Castis Company to shop, and a company store where no one but grubbies would shop; there was a com bined jailhouse and Town Gathering Hall with a windmill-cum-gallows out front; there were six roaring barrooms, each more sordid, desperate, and dangerous than the last.


7. These thoughts were snatched out of her mind just as hands—strong ones —snatched the box of groceries from her arms. Cordelia cawed in surprise, shaded her eyes against the sun, and saw Eldred Jonas standing there between the Bear and Turtle totems, smiling at her. His hair, long and white (and beautiful, in her opinion), lay over his shoulders.


8. Sheemie could have been at the Delgado place two hours ago, if he’d wanted, but he had trudged along at a turtle’s pace, the letter inside his shirt seeming to drag at his every step. It was awful, so awful. He couldn’t even think about it, because his thinker was mostly broken, so it was.


9. „Bless the Turtle,” Reynolds muttered, and tapped his throat three times. He was terrified of rabies.
„You won’t bless anything if the Wizard’s Rainbow gets hold of you,” Latigo said grimly, and swung his attention back to Jonas.


10. Pettie wasn’t kilt. Dressed in a stained shift (a Pettie-skirt, one might say), the whore was standing on the path which led to the back privy, her hands clutched together above the swell of her bosom and below the drooping turkey-wattles of her neck. She was looking up at the sky.


11. „Wake up, sai! Wake up! In the name of the Turtle and the Bear, wake up!”


12. Now, suddenly, he knows that voice—it is the voice of the Turtle. He looks and sees a brilliant blue-gold glow piercing the dirty dark ness of Thunderclap. Before he can do more than register it, he breaks out of the darkness and into the light like something coming out of an egg, a creature at last being born.
„Light! Let there be light!”
the voice of the Turtle cries, and Roland has to put his hands to his eyes and peek through his fingers to keep from being blinded.


13. „You will kill everything and everyone you love,” says the voice of the Turtle, and now it is a cruel voice, cruel and hard. „and still the Tower will be pent shut against you.”
The gunslinger draws in all his breath and draws together all his force; when he cries his answer to the Turtle, he does so for all the gen erations of his blood: „NO! IT WILL NOT STAND! WHEN I COME HERE IN MY BODY, IT WILL NOT STAND! I SWEAR ON MY FA THER 'S NAME. IT WILL NOT STAND/”


Autor: XYuriTT

Za kulisami Pixara

Tytuł: Za kulisami Pixara
Tytuł angielski: Inside Pixar
Premiera: 2020-2021
Gatunek: Dokumentalny
Kraj Produkcji: USA
Sposób zapoznania: Cały serial

Dlaczego w bazie: Żółwie elementy pojawiają się w aż pięciu odcinkach tej serii! A konkretnie to w:
S01E10Portraits: Patty Bonfilio, Director of Facility Operations – Wśród wielu figurek Funko POP widocznych na półkach w jednej ze scen, wprawne oko dostrzeże także figurkę Crusha z „Gdzie jest Nemo/Dory”.
S01E15Foundations: Color, Light and Emotion – Pojawia się scenka z filmu Odlot z chmurą w kształcie żółwia.
S01E16Unpacked: About Time – Pojawiają się sceny z Gdzie jest Nemo w których zobaczyć można Crusha, Squirta i inne żółwie.
S01E19Unpacked: Inner Drive – Ponownie fragment filmu „Odlot”, scena w której pokazane jest wnętrze sterowca i wśród trofeów dostrzec można żółwia.
S01E20Unpacked: No Small Roles – Ponownie, pokazane są sceny z Gdzie jet Nemo z Crushem, Squirtem i innymi żółwiami.

Autor: XYuriTT